در سالهای اخیر، آمار مرگومیر بیماران قلبی عروقی در دنیا افزایش چشمگیری داشته است. بهطوریکه ۳۳ ٪ از علل مرگومیر در دنیا مربوط به بیماریهای قلبی عروقی است. به گزارش فدراسیون جهانی قلب، سالانه حدود ۱۸ میلیون نفر در دنیا، به خاطر عارضه قلبی جان خود را از دست میدهند.
شيوع روزافزون ناراحتی های قلبی عروقی در بیماران مبتلا به سرطان، باعث شده است تا اطلاعرسانی در خصوص راههای پیشگیری از بروز عوارض قلبی در این بیماران بیشازپیش اهمیت یابد.
در همین راستا موسسه حامیان سلامت کاشان به مناسبت روز جهانی قلب، از منظر دکتر احسان فراستی فوق تخصص کاردیوانکولوژی و عضو هیئت امنای حامیان سلامت به ارائه نکاتی پیرامون پیشگیری، كنترل و کاهش عوارض و آسیبهای ناشي از اين درمانها می پردازد.
تخصص کاردیوانکولوژی چیست؟
کاردیوانکولوژی تخصص جدیدی است که از تلفیق رشته های کاردیولوژی (قلب و عروق) و انکولوژی (سرطان شناسی) تشکیل می شود و به علت تاثیر انواع سرطان ها و درمان های رایج شیمی درمانی و پرتو درمانی روی سیستم قلبی عروقی حائز اهمیت است.
اهداف تخصص کاردیوانکولوژی
- كاهش عوارض سرطان و داروهاي شیمي درماني
- كاهش آسیبهای قلبي ريوي
- افزايش باز توانی قلبي
- افزايش كيفيت زندگي
- ايجاد آرامش و کاهش دغدغه بيماران سرطاني با توجه به آسیبهای روحي و روانی ناشي از سرطان
- تنظيم و ایجاد رژيم غذايي منظم و مناسب
- تشخيص بيمارهاي قلبي عروقي ناشي از سرطان
- مانيتورينگ بيماران سرطانی
- افزايش طول عمر بيماران سرطانی
ضرورت بررسی عملکرد قلب در بیماران مبتلا به سرطان
توليد متابوليتها و مواد مترشحه از خود سرطان از یکسو و استفاده از داروهاي پرتودرمانی، شیمیدرمانی، ایمنی درمانی و... از سوی دیگر، میتواند باعث بروز عوارض متفاوتی در هر فرد شود و این موضوع به نوع سرطان، محل آن، داروها و دوز آنها و وضعیت سلامتی عمومی بیمار بستگی دارد. عوارض کوتاه مدتی مانند ریزش مو و مشکلات گوارشی تا آسیبهای جبرانناپذیر قلبي عروقي و ریوی. در اینگونه موارد پزشک انکولوژیست مجبور به تغییر دوز دارو و یا حتی قطع درمان است.
بررسی وضعیت قلبی عروقی پایه از کارکرد قلب بیماران مبتلا به سرطان، اهمیت بسزایی دارد. تهیه نوار قلب و انجام اکوکاردیوگرافی در این بیماران قبل از شروع درمان توصیه میشود و در طول دوره درمان، هر دو ماه یکبار مشاوره قلب، انجام آزمایشهای تکمیلی مثل بررسی آنزیم های قلبی، اسکن قلب و ... در پیشگیری از بروز عوارض قلبی داروهای شیمیدرمانی ضروری است.
تأثیر داروهای شیمیدرمانی بر قلب
- افت عملکرد ماهیچه قلب (ضعیف شدن قلب) یعنی پمپاژ خون که فعالیت اصلی قلب است با مشکل مواجه میشود
- نامنظمی ضربان قلب (آریتمی) افزایش و یا کاهش در سرعت ضربان قلب
- تنگی عروق
عوارض قلبی ناشی از داروهای شیمیدرمانی
- تنگی نفس بهخصوص موقع درازکشیدن (استفاده از تعداد بالش زیادتر و یا بالش بزرگتر در زمان خوابیدن)
- افزایش ناگهانی وزن ناشی از تجمع مایعات
- تورم در اندام (ادم اندامها مثل سنگینی پاها) و ریهها
- افزایش ضربان قلب
- خستگی، ضعف و بیحالی
درمان
بسیاری از بیماران سرطانی، دارای عوامل خطر ابتلا به بیماریهای قلبی عروقی مثل دیابت نوع دو، کلسترول بالا، فشارخون بالا، سیگار کشیدن یا اضافهوزن نیز میباشند. این عوامل میتوانند در بروز عوارض قلبی مرتبط با درمان سرطان نقش مهمی داشته باشند. در اینگونه موارد، پزشک همراه با رژیم غذایی، درمانهایی با اثر حفاظتی بر قلب، قبل از شیمیدرمانی و بروز عارضه برای بیمار شروع میکند.
دکتر احسان فراستی
متخصص قلب و عروق، فوق تخصص کاردیوانکولوژی
